Tehditle, çalışanın çaresizliğinden yararlanarak, psikolojik baskıyla işçi çalıştıranlara 3 yıla kadar hapis cezası verilir

 

İş Hukuku Uzmanı – Avukat Süleyman Uz

 

Türkiye'de ve dünyada zaman zaman gündeme gelen tehditle iş yaptırma, çalışanların çaresizliğinden, kimsesizliğinden ve bağımlılığından yararlanma, çalışanın hakettiği ücreti, 20 gün içinde ödememek gibi uygulamalar karşısında önleyici tedbirler alınmış ve konuyla ilgili yasal durum da açıklığa kavuşturulmuş.

BMC'de aylardır yaşanan ücret ödememe sorununa eklenen tehditle iş gördürme konusunda İş Hukuku Uzmanı Avkuat Süleyman Uz konuya açıklık getiriyor:

 

 

Otoajanda: Ücretini zamanında alamayan çalışanların elinde ne gibi haklar ve yaptırımlar bulunuyor?

Av. Süleyman Uz: Bunun iki boyutu var. Biri İş Kanunu, diğeri Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenmiş yaptırımlar var.

İlki 4857 Sayılı İş Kanunu'na göre Ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde mücbir bir neden olmaksızın ücreti ödenmeyen işçi, iş görmekten kaçınabilir. Buna dayanarak kişisel kararıyla çalışmıyorsa sayısal olarak çokluk olsa da bu bir grev sayılmaz. Gününde ödenmeyen ücretlere, mevduat faizine uygulanan en yüksek faiz oranı işletilir. Bu işçilerin yaptığı işler başkasına yaptırılamaz, taşerona verilemez, işçi işten atılıp, yerine başka işçi alınıp, bu işler yaptırılamaz. Bunu yapanlar hakkında kişi başına 2 asgari ücret ceza kesilir ve işçi işine iade edilir.

TCK'da ise 117. ve devamındaki maddelerde düzenlenen cezai yaptırımlar sözkonusu. Türk Ceza Kanunu (TCK) işçiyi çalıştırmak için korkutmak, korkutarak çalışmaya zorlamak 3 yıla kadar hapisle cezalandırılır. Kanun der ki "Cebir veya tehdit kullanarak, hukuka aykırı herhangi bir davranıyla iş ve çalışma ortamını bozmak suçtur. Çaresizliğini (…) kullanarak ücretsiz veya insan onuruna yakışmayacak ücretle çalıştırmak yasaktır.

 

– Noter çağırır, çalışmadığınızı tespit ettiririm demek bu kapsama girer mi?

– Avukat Uz: Her ne şekilde olursa olsun, çalışanın çaresizliğinden yararlanıcı konuşmalar bu kapsama girer. Ayrıca noter çağırıp, çalışanın maaş almadığı için çalışmadığını tespit ettirmek, çalışanın lehine sonuç verir.

 

– Bu tehditleri yapanlara yardım edenler de suçlanır mı? 

– Avukat Uz: Yukarıdaki olaylara vesile ve yardımcı olanlara da aynı cezalar verilir. Cezası 1-3 yıl arası hapistir. Bu tür olaylar cezayı üst sınıra çıkarıcı etki yapar.

 

– Bir işlerinde bu tip baskıcı davranıylara sendikacıların karışmasının kanun önündeki değerlendirilmesi hakkında ne söylersiniz?

– Avukat UZ: İşverenin yanında bu baskıya sendikacıların karışması daha da vahim sonuçlara yol açar. Bu onlar için sendakilar Kanunana'na göre de cezayı gerektiren sonuçlar yaratır. İş Hukuku'nda bunun adı psikolojik şiddet ya da moda deyimle mobbing'tir. İşçiye manevi tazminat hakkı verir ve işyerinde çalışırken de bu davayı açabilir. Çalışan, uğradığı mobbingden dolayı iş sözleşmesini feshedebilir, kıdem tazminatı da alır.

 

_ Her durumda bu geçerli midir?

– Avukat UZ: Çalışanın bu dunuumu mahkeme önünde kanıtlaması gerekir.

 

Bunun cezası hakkında bilgi verir misiniz?

Avukat Uz: Bu durumun öncelikle TCK'daki karşılığı 1-3 yıl hapis cezasıdır. Yapanlara ve yapımını kolaylaştıran ve yardım edenlere kanıtlanması durumunda bu ceza hükmedilir. Ayrıca bu konuda dava açanların sayısı kadar para cezası verilir ki para cezası da 100 günden az olmamak üzere verilir.  

 

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz