Dizele veda zamanı

Pek öyle 20-30 yıl sürecekmiş gibi değil… Dizele veda zamanı geliyor.

Çok da fazla zaman kalmadı gibi görünüyor.

Şunun şurasında 9-10 yıl…

Volkswagen’in yazılım skandalı sonrasında hızlanan, aslında daha öncesinde de orta ve uzun vadede yasaklanması tartışılan dizel otomobiller konusunda geçen hafta önemli bir anlaşmaya imza atıldı.

Meksika’nın başkenti Mexico’da gerçekleştirilen C40 Kentleri Belediye Başkanları Zirvesi’nde, Avrupa’nın dört büyük şehrinin yönetimleri dizel otomobillerle ilgili önemli bir kararı resmen duyurdu.

Buna göre, Paris, Mexico, Madrid ve Atina belediye başkanları, yayımladıkları ortak bildiriyle, 2025 yılından itibaren dizel otomobillerin trafikten men edileceğini taahhüt etti. Ortak duyuruda yer almasa da Londra da bu yönde bir uygulamaya kayıtsız değil.

Bu zirveden ayrı olarak Hollanda parlamentosu 2025 yılından itibaren dizel araçların yasaklanmasını öngören bir yasayı kabul etmişti. Norveç bir adım daha ileri giderek sadece dizellerin değil benzinlilerin de şehir merkezlerine girişini yasaklayan bir uygulamayı 2025 yılından itibaren devreye sokmaya hazırlanıyor.

paris-trafik

Bu şehirler arasında Paris özellikle önemli. Çünkü Fransa dizel araçların en büyük müşterilerinden biri. Buna rağmen uzun süredir Paris’in havasını korumak isteyen yerel yönetim art arda yeni uygulamaları başlatıyor. Hatta Paris’te dizel yasağının 2025 yılında değil, 2020 yılından itibaren başlatılması hedefleniyor.

Bu karar Fransa’da yüzde 80’leri bulan, Avrupa genelinde de yüzde 50’yi aşan dizelin payını hızla düşürecek. Avrupa dışında, ABD ve Japonya gibi diğer iki büyük otomotiv pazarında zaten dizelin pek hükmü olmadığını hatırlatalım. Dünyanın en büyük otomobil pazarı Çin ise elektrikli ve hibrid otomobilleri teşvik eden politikalarıyla dikkat çekiyor.

Bu kararların hayata geçirilebilirliğini zaman gösterecek ama dizellerin geleceği açısından kent yönetimlerinin bakış açılarının ‘resmen’ ortaya koyması bakımından tarihi adımlar denilebilir. Dünyada yayılan bu akımın hareket noktası elbette ki çevresel kaygılar… Hedef kentlerde hava kalitesinin artırılması ve karbon emisyonlarının azaltılması.

Yani bizden bizde olduğundan çok farklı olarak…

Türkiye’de de sadece para değil ‘çevresel’ kaygıların da dahil edildiği vergilendirme sistemi hayal ediyorduk. Son vergi artışı öncesinde çıkan söylentiler ışığında da yeni vergi düzenlemesinin çevresel kriterler de baz alınarak yapılabileceği yönünde safça bir düşünceye kapıldık çoğumuz.

Paradan başka değişen bir şey olmadı. Daha fazla ‘vergi için vergi’ye devam… Devlet bütçesi kasasına girecek olanın, otomobil alıcısı da cebinden çıkacak olanın derdinde…

dizel-1Sadece motor hacmi nedeniyle göreceli olarak uygun fiyatlı diyebileceğimiz dilime giren model sayısı artık çok daha az… Özellikle de zaten benzinliye göre orta sınıfta bile 10-15 bin lira daha fazla fiyata satılan dizel otomobiller ile benzinliler arasında fiyat makasının daha da açıldığı ortada.

Bu belki körü körüne dizel otomobil satın alanların da artık hesap yapmasını sağlayabilir. Ancak en baştan hesap yapmak yerine, pompa başında benzine göre daha az para verirken yaptığı anlık hesabı ve depoyu yüzde 20 daha düşük fiyata doldurmanın verdiği hissi çok seven Türk tüketicideki psikolojik etkiyi kırmak epeyce zor.

Şimdilik…

Artan vergilerin piyasayı nasıl etkileyeceğini göreceğiz. Uzun zaman sonra ilk kez somut olarak dizelin pazar payında düşüş beklentisi oluşmuş durumda.

Türkiye pazarında 396 bin otomobilin satıldığı bu yılın ilk 11 ayında dizelin pazar payı yüzde 61 oldu. Yani satılan her 100 otomobilden 61’inde tercihler dizelden yana kullanıldı. Geçen yılın sonunda da bu oran yüzde 62’ydi. Aşağı yukarı son beş yıldır da yüzde 62’yi geçmedi. Son 10 yılda -2015 yılında yüzde 38’di- ulaştı bu düzeye. Yani dizelde doyma noktasına ulaşılmış gibi görünüyor.

Otomotiv üreticilerinin değişen üretim stratejileri, model gamlarında azalan dizel seçenekleri Türk tüketicinin talebinden bağımsız olarak pazardaki demografiyi etkileyecektir mutlaka. Bu esnada otomotivcilerin devam etmesi muhtemel dizel modellerinin en büyük müşterisi olmaya devam edeceğiz.

Son 10 yıldır göreceli vergi avantajından faydalanabilmek için ‘Türkiye’ye özel küçük motorlu model üreten’ markaları alkışladık…

10 yıl sonra da ‘modası geçmiş motor teknolojilerini sattıkları’ gerekçesiyle eleştirip homurdanacağız galiba…

Belma Toprak

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz